SPIRAL GALAKSILERIN DÜZENI EVRENIN YAPISINA IŞIK TUTUYOR

Popular Science / Ağustos 2020

200 BINDEN FAZLA SPIRAL GALAKSI ÜZERINDE YAPILAN ÇALIŞMA, GALAKSILERIN DÖNÜŞ YÖNLERI ARASINDA BEKLENMEDIK BAĞLANTILAR OLDUĞUNU VE BU BAĞLANTILARIN OLUŞTURDUKLARI DÜZEN NEDENIYLE EVRENIN DE DÖNÜYOR OLABILECEĞINI GÖSTERDI.
Kansas Eyalet Üniversitesinden astronom Lior Shamir önderliğinde yapılan çalışmanın sonuçları, Haziran ayında gerçekleşen 236. Amerikan Astronomi Topluluğu toplantısında sunuldu. Bu bulgular, evrenin yapısı ile ilgili daha önce yapılmış bazı çalışmalara ters düşüyor. Edwin Hubble’dan bu yana astronomlar evrenin belirli bir yön olmaksızın genişlediğini, içinde bulunan galaksilerin de herhangi bir kozmolojik yapıya bağlı kalmadan dağıldıklarına inanıyorlar. Ancak Shamir'in 200 binden fazla spiral galaksi üzerinde yaptığı gözlemler, evrenin bir düzeni olduğunu, hatta oluştuğu ilk zamanlarda dönüyor bile olabileceğini gösteriyor. Çalışmaya göre bu galaksilerin dağılımlarına ait kalıplar, evrenin farklı bölgelerinde yer alan, uzay
ve zamanla ayrılmış spiral galaksilerin bile dönme yönleri arasında bağlantı olabilir. "Astronomide veri alanında ulaşılan gelişmeler sayesinde araştırmaların maliyetleri düştü; fakat daha önemlisi, evreni daha farklı bir açıdan görebilmemizi sağladı" diyor Shamir, “Spiral galaksilerin gösterdiği geometrik dağılma düzeni çok belirgin. Fakat bu, ancak büyük miktarda astronomik cisim analiz edildiğinde gözlemlenebiliyor". Spiral galaksiler de benzersiz astronomik cisimler, zira nasıl göründükleri, izleyenin perspektifine bağlı. Örneğin Dünya’dan gözlendiğinde saat yönünde döndüğü düşünülebilir, fakat galaksinin diğer ucundan bakıldığında tam ters yönde döndüğü görülecektir. Evren izotropik (yön açısından bağımsız) bir yapıya sahipse ve belirli bir düzen içermiyorsa (ki kısa süre öncesine kadar astronomlar böyle düşünüyorladı), saat yönünde dönen galaksilerin sayısının, ters yönde dönenlerle eşit olması gerekirdi. Shamir, modern teleskoplardan aldığı verilerde durumun böyle olmadığını gösterdi. Geleneksel teleskoplarla evrendeki galaksilerin sayısını bulmak son derece uzun ve zor bir iş. Fakat SDSS ve Pan-STARRS gibi modern, robotik teleskoplar, gökyüzünü izlerken otomatik olarak milyonlarca galaksiyi
görüntüleyebiliyorlar. Ardından bu sistemler galaksileri dönüş yönlerine göre ayırabiliyor ve bunu bir grup insandan kat kat daha hızlı ve hatasız yapabiliyor. Saat yönünde dönen galaksiler ile ters yönde dönenlerin sayısı arasında yalnızca %2 fark var. Ancak toplam galaksi sayısı oldukça fazla; Shamir’in araştırmasına göre bu fark 1 ila 4 milyar arasında. 

Popular Science / Seçilmiş İçerikler

Doğal mucize
Ağustos 2017

Doğal mucize

Doğal bir malzeme olan Zeolit büyük tesisler gerektiren kimyasal süreçlerin kolayca gerçekleştiri...

Savunmasızlar
Temmuz 2017

Savunmasızlar

Doğanın gücüne karşı mücadele veren yalnızca insan değil. İklimsel değişim ve zorlu hava şartları yü...


Popular Science Sayılar