ORADA BİRİLERİ VAR MI?

Popular Science / Ağustos 2020

Çığır açan yeni araştırmalar, komadaki hastalarının yüzde 15’inin bilinçli ve çevresinden haberdar olabileceğini öne sürüyor. Şimdi onlarla iletişim kurabilmek için yeni yollar bulmaya çalışıyoruz.
Haberlerde sık sık komadaki insanların yıllar boyu tepki vermedikten sonra“uyandığını” duyuyoruz. Haberlerin detayları çoğu zaman büyüleyici oluyor: Aşırı uzun bir uykudan uyanmak nasıl bir şey? O sırada zihinlerinde neler oluyordu? Zamanı
dondurmuşlar mıydı? Ya da belki de etraflarında neler olup bittiğinin farkında mıydılar? Şu anda kalıcı koma durumunda kaç kişi olduğunu tam olarak bilmiyoruz, zihinlerinde ne olup bittiği, gizemini koruyor. Beyin hasarlarının nedenleri, oksijen yetersizliğinden (inme, kalp krizi, boğulma gibi nedenlerden dolayı) kafaya alınan bir darbeden kaynaklanan travmalara kadar oldukça geniş bir yelpazede yer alıyor. Ancak merkezi bir kayıt bulunmuyor. Ancak nörobilimciler İngiltere’de bu konumda binlerce insan olduğunu tahmin ediyorlar ve doktorlarbeyin yaralanmalarının ardından hastayı hayatta tutma konusundaki becerileri arttıkça bu hastaların sayısı da artıyor. Doktorlar ayrıca bu hastaların zihninde ne olup bittiğinin anlama konusunda da daha başarılılar. Kanada’daki Western Üniversitesindeki Beyin ve Zihin Enstitüsünden Profesör Adrian Owen, “Son 15 yılda büyük keşifler gerçekleştirdik” diyor. Bunlardan birincisinin, “2006 yılında yayımlanan, bu hastaların bazılarının gerçekten çevrede olup bitenlerin farkında olduğunu gösteren bir makale ve bazılarıyla iletişim kurmaya başlandığını gösteren 2010 tarihli makale” olduğunu söylüyor. Şimdiye kadar elde edilen verilerden, hastaların yüzde 15 ila 20’sinin gizli bilinç belirtileri gösterdiği ortaya çıkıyor ve artık araştırmacılar hastanın durumunu teşhis eden, mekanikleri anlayan ve hatta rehabilitasyon şansını artırabilecek tedaviler üzerinde büyük adımlar atıyorlar.
 BİLİNMEYENE DOĞRU
Teknik olarak, koma durumu genellikle bir yaralanmadan sonra sadece birkaç gün veya birkaç hafta sürüyor. Owen, “Genellikle, bir otomobil kazasında arabanın ön camından çıkar çıkmaz komaya girmezsiniz” diyor. “İlk olarak gözleriniz kapanır ve yaşam destek ünitesine bağlanırsınız.” Bu bir komadır - akut bir bilinç bozukluğu. Bir hasta komadan çıktıktan sonra, ya uyanır, ya beyin ölümü gerçekleşir (bunu belirlemek için belli şartlar vardır) ya da uzun süreli bilinç bozukluğu teşhisi konur. Bu yılın başlarında koma durumunun fizyolojik nedenlerini belirleyen ve tedavi etmek için bir terapi geliştirmeye çalışan, Birmingham Üniversitesinde kıdemli öğretim görevlisi Dr. Davinia Fernández- Espejo, “bitkisel hayatta veya minimal bilinçli durumda olabilirler” diyor. Bitkisel hayatta olan hasta yaşam destek ünitesinden ayrılıyor, kendi kendine nefes alıp verebiliyor ve yiyecekleri sindirebiliyor. Fernández-Espejo, “Çoğu zaman uyanık gibi görünüyorlar” diyor. “Gözleri açık ve biraz hareket ediyor.” Müzik dinlettiğinizde irkilebiliyor veya ellerine iğne batırıldığında geri çekebiliyorlar. “Ama yine de
çevreye, hastanın bilinçli olduğunu düşündürecek kasıtlı yanıtlar vermiyorlar.” Minimal bilinçli hastalar farkındalık izleri gösteriyor, ancak sözlü ya da sözsüz olarak hala iletişim kuramıyorlar.

Popular Science / Seçilmiş İçerikler

Doğal mucize
Ağustos 2017

Doğal mucize

Doğal bir malzeme olan Zeolit büyük tesisler gerektiren kimyasal süreçlerin kolayca gerçekleştiri...

Savunmasızlar
Temmuz 2017

Savunmasızlar

Doğanın gücüne karşı mücadele veren yalnızca insan değil. İklimsel değişim ve zorlu hava şartları yü...


Popular Science Sayılar