KARA DELIKLERIN BÜYÜME ŞEKILLERINE DAIR YENI ÇALIŞMA

Popular Science / Ağustos 2020

HARVARD-SMITHSONIAN ÜNIVERSITESI ASTROFIZIK MERKEZI VE BHI (KARA DELIK İNISIYATIFI) BILIM INSANLARI TARAFINDAN GELIŞTIRILEN YENI BIR MODEL SAYESINDE, KARA DELIKLERIN ZAMAN IÇINDE NASIL BÜYÜDÜKLERINE DAIR ÖNEMLI BILGILER ELDE EDILDI.
Bu model, büyümede etkili olan faktörün akresyon mu, yoksa birleşme mi olduğuna dair tahminler yapıyor. Çalışmanın sonuçları, Amerikan Astronomi Topluluğunun 236. sanal toplantısında sunuldu. Bu modelin 13 milyar yıl öncesine kadar tutarlı olduğu belirtiliyor. Çalışmada, kara deliğin ana büyüme kanalının, onun kütlesi ve kızıla kayma değeri (Doppler etkisi ile, uzaklaşan bir ışımanın dalga boyunun uzayarak kırmızı renge doğru değişmesi) ile bağlantılı olduğu öne sürülüyor. Yakın
evrenimizde nispeten küçük kara deliklerin büyümesi, genellikle çevresindekileri yutma (akresyon) yolu ile gerçekleşirken, daha büyük kara deliklerin birleşme ile büyüdükleri ortaya çıkıyor. Uzak evrende ise bunun tersi söz konusu: Küçük kara delikler daha çok birleşerek büyüyorlar; fakat büyük kara deliklerin genişlemesi akresyon ile gerçekleşiyor. BHI astrofizikçilerinden Dr. Fabio Pacucci, "Kara delikler iki yolla büyür. Ya çevrelerinde bulunan uzaydaki kütleleri kendilerine çekerek genişler, ya da birbirleri ile birleşerek daha büyük bir kara delik oluştururlar” diyor: “Elimizdeki bilgilere göre ilk kara
delikler, 13,5 milyar yıl kadar önce ilk yıldız topluluklarından ortaya çıktı." Peki, bu “tohumlar”, bilim insanlarının sürekli keşfettikleri bu kadar fazla sayıda kara deliğe nasıl dönüştü? Harvard Üniversitesinden Dr. Avi Loeb, "Bu kara deliklerin tarihini sadece ışık algılaması yaparak değil, ayrıca kütle çekim dalgalarını, yani birleşmeleri ile uzay-zamanda oluşan dalgalanmaları da hesaplayarak değerlendiriyoruz” diyor.



Popular Science / Seçilmiş İçerikler

Doğal mucize
Ağustos 2017

Doğal mucize

Doğal bir malzeme olan Zeolit büyük tesisler gerektiren kimyasal süreçlerin kolayca gerçekleştiri...

Savunmasızlar
Temmuz 2017

Savunmasızlar

Doğanın gücüne karşı mücadele veren yalnızca insan değil. İklimsel değişim ve zorlu hava şartları yü...


Popular Science Sayılar