Elektronik atık hem hazine hem zehir

Para / Şubat 05, 2017

Elektronik cihaz kullanımının artışı e-atık miktarının da katlanarak artmasına yol açtı. Türkiye’de hukuki altyapı mevcut olmasına rağmen e-atıkların toplanması konusunda ciddi sıkıntılar var. Oysa, milyonlarca dolar tasarruf etmek mümkün…

AĞUSTOS 2016’da Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayınlanan “Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların (AEEE) Kontrolü Yönetmeliği”ne göre, elektronik atık miktarı tüm dünyada toplam 42 milyon ton seviyesine ulaşmış durumda. ABD, 7 milyon tondan fazla AEEE ile ilk sırada yer alırken, Türkiye 503 bin ton ile 17’nci sırada bulunuyor. Türkiye’de kişi başına düşen e-atık miktarı ise 6.5 kilo. Yıllık kişi başı e-atık miktarları Afrika’da 1.7 kilo iken, Avrupa’da bu rakam 15 kilo seviyesini aşmış durumda. Avrupa’da 80 yıl olan hayat beklentisine göre, bir Avrupalı ömrü boyunca ortalama 1.2 ton e-atık bırakıyor. Elektronik atık geri dönüşüm oranları ise, Avrupa Birliği ülkelerinde diğer ülkelere kıyasla yüksek olmasına rağmen, hala yüzde 35 civarında. Türkiye’de ise e-atık toplama dönüştürme oranı sadece yüzde 2. Bu da yıllık ortalama 12 bin tona tekabül ediyor. 

E-atığın önemli bir boyutu da, özellikle az gelişmiş ülkelere, atık olduğu saklanarak yasadışı şekilde ikinci el ürün kılıfında ihraç edilmesi ve bu durumun sağlıksız koşullarda geri dönüşüm faaliyetlerine yol açması. Örneğin 2005 yılında 15 bin ton renkli televizyon AB’den Afrika ülkelerine ihraç edildi. Ticari istatistiklere göre bu televizyonların ortalama değerinin 25 euro olması, bunların aslında kullanılmış ürün olduklarını gösteriyor ve kısa zamanda e-atık haline gelmeleri muhtemel. Tehlikeli atık sınıfına giren AEEE’lerin OECD dışı ülkelere gönderilmesi aslında yasak. Ancak Batı Afrika ülkeleri ve Pakistan gibi yerlere yasadışı e-atık ticareti yapıldığı biliniyor. Tehlikeli Atıkların Sınırötesi Taşınması ve Bertaraf Edilmesinin Kontrolüne İlişkin Basel Sözleşmesi Sekretaryası’nın çalışmalarına göre, yıllık 250 bin ton civarı AEEE Batı Afrika ülkeleri tarafından yasadışı yollarla ithal ediliyor. Bu ülkelerde sağlıksız koşullarda yapılan geri kazanım çalışmaları, hem çevreyi hem de bölge halkının sağlığını tehdit ediyor.


Para / Seçilmiş İçerikler


Para Sayılar