II. DÜNYA SAVAŞININ SON SESLERİ

National Geographic Türkiye / Haziran 2020

Bazıları kahramandı. Bazıları kurban. Kimileri dünyayı egemenliği altına almaya çalışan faşistlerin saflarında çarpışmıştı. Savaşın sona ermesinin 75 yıl sonrasında, bugün hâlâ, sayıları iyice azalan kuşağın anıları hep olduğu gibi yine dokunaklı .
YETMİŞ BEŞ YIL ÖNCE, tarihin en geniş çaplı, en yıkıcı ve ölümcül savaşı sona ermek üzereydi. İkinci Dünya Savaşı, adının hakkını vermişti. Müttefik Devletleri –ABD, Sovyetler Birliği, Birleşik Krallık, Çin ve yandaşları– Almanya, Japonya, İtalya ve birkaç ülkeyi daha kapsayan Mihver Devletlerle karşı karşıya getiren gerçek anlamda küresel bir savaştı bu. Tarihin bu en büyük askeri seferberliğine katılan 70 milyon civarında kadın ve erkek orduda görev yaptı. Ancak acı çekenler ve ölenlerin çoğu sivillerdi. Yaşamını yitiren tahmini 66 milyon kişinin yüzde 70 kadarı –45 milyon–, Holokost sırasında öldürülen altı milyon Yahudi dahil, sivillerden oluşuyordu. On milyonlarca insan evleri ve ülkelerini terk etmek zorunda kaldı ve bunların çoğu, uzun yıllar boyunca, yerlerinden yurtlarından edilenlerin barındığı kamplarda yaşadı. ¶ Savaşın artçı etkileri de en az boyutları kadar sarsıcıydı. Nükleer çağ başlangıcından İsrail’in kuruluşuna ve ABD ile Sovyetler Birliği’nin birbiriyle çatışan süper güçler olarak ortaya çıkışına kadar uzanan değişimler silsilesiyle, bugün artık yetmiş yılı aşkın süredir tanıdığımız yeni bir dünyanın temelleri atıldı. Ayrıca, benzer felaketlerin yeniden yaşanmasını engellemeyi amaçlayan Birleşmiş Milletler ve NATO gibi uluslararası örgütlerin kuruluşunun temelinde de yine o savaş vardı. ¶ Ancak süreç içinde savaşın getirdiği toplumsal farkındalık ve yarattığı derin izler de eski fotoğrafların sepya tonları gibi gücünü yitirerek soluklaştı. Artık savaşın ilk elden tanıklarının sayısı giderek azalıyor. ABD istatistiklerine göre, 2019 yılı itibarıyla, savaşa katılan 16 milyon Amerikalının yalnızca 400 bin kadarı –yüzde 2,5hayattaydı. ¶ Savaşa tanıklık etmiş bu son insanlardan bazılarının başlarından geçenleri bizimle paylaşmayı kabul etmesi değerli bir armağan: Bize, yaşananları onların gözünden görerek, savaşa odaklanma şansı veriyor. Günümüzün süper hızlı iletişim biçimlerine erişimleri söz konusu olmayan bu insanlar, yaşadıkları yerler dışındaki dünyayı savaştan önce hemen hiç tanımıyordu. Savaş onları yaşadıkları, bildikleri ortamlardan hızla çekip almış, inanılmaz çeşitlilikte yeni deneyimlerle karşı karşıya bırakmış ve daha önce hayal dahi edemeyecekleri biçimlerde sınamıştı.

Bu arada çoğu açısından yüz yüze geldikleri güçlükler heyecan vericiydi. Bletchley Park’taki –çok gizli kaydı altında faaliyet gösteren– İngiliz şifre kırma operasyonuna katılan 18 yaşındaki Betty Webb (sayfa 34) açısından durum böyleydi örneğin. Webb, savaş seferberliği sırasında ülkeleri için çok önemli işler yapan ve bu süreçte daha önce bilmedikleri bir özsaygı ve bağımsızlık duygusu kazanan nice kadından biriydi.


National Geographic Türkiye / Seçilmiş İçerikler

METROPOL
Ağustos 2017

METROPOL

Toplam nüfusun yarısından çoğunun kentsel alanlarda yoğunlaştığı bir dünyada megakentler, 21. yüz...

BUZDAKİ KRİZ
Temmuz 2017

BUZDAKİ KRİZ

İki makaleden oluşan Antarktika dosyasında, önce kıtanın buzla örtülü yüzeyinde çalışan bilim insanl...

DEHA
Mayıs 2017

DEHA

Bazı beyinler o kadar özel ki dünyayı değiştirebiliyor. Bu sıradışı insanların geri kalan herkese fa...


National Geographic Türkiye Sayılar