Hediye gibi bir hastalık: Sinestezi

Lacivert / Temmuz - Ağustos 2017

Bir ses duyduğunuzda ağzınıza onun tadının geldiğini düşünün ve bunun sürekli tekrarlandığını hayal edin. Örneğin “kitap” yazısını gördüğünüzde yahut işittiğinizde ağzınıza çilek tadı gelmesi ve “kumanda” kelimesinin ağzınızda şeker tadı bırakması gibi. Eğer sinestezik değilseniz bunlar size çok yabancı gelebilir. Dünyada 5 bin kişide bir görülen sinestezinin kelime anlamı “birleşik duyu.” Kısaca bir duyuyu başka bir duyuyla algılamak olarak açıklayabiliriz.

Günümüzde 60’dan fazla sinestezi çeşidi olduğu söyleniyor. Genelde doğuştan gelen sinestezide, kişiler önce bu durumun garip olduğunu fark etmiyor. Mesela bir müzik seremonisini pembe olarak algılıyorlar ve bununla kalmayıp herkesin de böyle algıladığını düşünüyorlar. İnsanların farklı tepkiler vermesiyle kendilerinin farklı olduğunu anlıyorlar. Fakat sinestezi kesinlikle algılama bozukluğu yahut hastalık değil, hatta bu durumu “duyusal algılama hediyesi” olarak görenler dahi mevcuttur. Ayrıca sinestezik kişilerin çoğu sorunlar karşısında yaratıcı çözümler üretmek konusunda normal bireylerden çok daha başarılıdırlar. Bu kişiler genelde hassas yapılı, hayal dünyası çok yoğun, ruhsal durumu, kendisinin bile anlayamadığı kadar karışık olan kişilerdir. Çok az sayıda kişi sinesteziktir ve olanlar da genelde sanatla uğraşmaktadır. Mesela reklamcılık öğrencisi olan Kathryn Jackson (22) kelimeleri tatlarla eşleştiren bir sinestezi türüne sahip. Çok daha nadir görülen bu sinestezi tipi 100 bin kişide rastlanan bir durum. Genç kız belli isimleri duyduğunda havuç, elma, muhallebi, marşmelov gibi yiyeceklerin tadını ağzında hissettiğini söylüyor. Örneğin, Lola ismini duyduğunda lolipop, Ella ismini duyduğunda jelibon, en iyi arkadaşı Rory’nin ismini duyduğunda havuç tadı alıyor genç kız. Anneannesinin kuaförünün isminin Yvonne olduğunu söyleyen genç kız, bu ismi her duyduğunda saç spreyi kokusu aldığını söylüyor. Dedesi John un ismini duyduğunda patates tadını alıyor, çünkü küçükken dedesinin ona her zaman patates hazırladığını dile getiriyor. Sineztezik olmak genç kızın hayatını zaman zaman zorlaştırabiliyormuş. Okulda belli bir kelime duyduğunda ve onun tadını aldığında karnının acıktığını ve derse konsantre olmakta zorluk çektiğini söylüyor.


Lacivert / Seçilmiş İçerikler


Lacivert Sayılar