YA MAHREMIYETINI YA CANINI…

Digital Age / Haziran - Temmuz 2020

Sağlığımızı korumak için kullanmamız beklenen koronavirüs takip uygulamaları, tüm dünyada eşi benzeri görülmemiş gizlilik ihlallerine imza atıyor. Bazı ülkeler telefondaki fotoğraflara erişen, yerinize arama yapabilen uygulamalar hazırlarken, Güney Kore, hastalığa yakalananları afişe ederek toplum baskısına teslim ediyor. Peki başka bir dünya mümkün mü?
Şöyle bir bakışta değil, yanlış pozitif oranı yüksek ve sonuçlanması zaman alan testler ile dahi kimde bulunduğunu kesin bilemediğimiz, hızlı ve kolay bulaşan, ölümcül olabilen bir virüs karşısında insanlık ne yapabilir? Bu soruyu “pre-corona” dönemde sorsalardı, ne cevap verirdim, artık emin değilim ama bugünkü yanıtım çok net: Feda eder Fiziksel dünyayla bağını kes, verilerini paylaş İçgüdülerimiz bize hayatta kalmamızı söylüyor. Maddi ve manevi birçok şeyden geri duruyoruz ve kendimizi, sevdiklerimizi korumaya çalışıyoruz. Ancak bu fedanın da her şey gibi bir sınırı var. Kimisi yasakları, kısıtlamaları kendince güvenli bulduğu ölçüde, kimisi de isyan bayrağı açarak deliyor. Diğer yanda ise, virüsün yayılımının durmaması endişeleri artırıyor. Bu endişelerin sonucunda da yeni ve daha büyük bir feda bekleniyor. Mahremiyetimiz… Akıllı telefonla mesajlaşmanın, sosyal ağlarda etkileşim kurmanın sosyalleşme olmadığını, e-ticaretin ivme kazanmasının çok uzun yıllar alacağını, uzaktan çalışmanın, hatta uzaktan eğitimin pratik olarak mümkün olmadığını söyleyenler “corona” döneminde ortada pek gözükmüyor. Ancak sadece kurumsal değil, toplumsal bir dijital dönüşüm konusunda sırtını sıvazladığımız koronavirüse büyük payeler vermekte bu kadar aceleci olmayalım. Zira, bu işin bir de “post-corona”sı var. Virüsü taşıdığı belirlenmiş kişilerin verilerini toplayan ve bunların temasta bulunduğu kişileri belirleyerek, aslında dijital filyasyon yapan, bunun sonucunda da sadece merkezi otoriteleri değil, bireyleri de bu sayede koruyabilecek, dijitalin tüm olanaklarını seferber edebilen bir uygulama fikri, herhalde bir ajans konkurunda olsa, pazarlamacıların gözü parlardı. Ancak fikren harika bu uygulamaların pratiğe dökülmüş hali de, önceki senaryonun gerçekçi bir sonucu gibi aslında. Başta çıkılan yol nerede, vardığımız yer nerede diye sormadan olmuyor. Bir reklamcı, bir yerlerde mutlaka “Müşteriler olmasaydı, ajansı çok güzel yönetirdik” demiştir. E uygulamalar olmasaydı, mahremiyetimizi de çok güzel korurduk… Bir veri toplama katalizörü olarak korku Son yıllarda gizlilikle ilgili endişeler artıyor ve artık bu endişeler kendisine sığacak kap bulamıyor desek yeridir. Akıllı telefonlara bir arka kapı koyun da, suçluları yakalarız. O şirketin ürünlerini almayalım, her şeyimizi dinlerler. Bu saydıklarımı mahallenin bakkalı değil, Çince’de 'Meiguo', yani 'güzel ülke' anlamına gelen ABD söylüyor. Evet, her korku beraberinde sert önlemler getiriyor. Önlemler sertleşirken, paranoyamız da artıyor. Aynı Çin ise on binlerce kişiyle internette söylenen sözler yasalara uygun mu kontrol ediyor ve anında denebilecek bir hızda kötü yorumları siliyor. Virüsün başlangıç noktası olarak kabul edilen Çin, bu online gözetleme deneyimi sayesinde korona virüs takip uygulamasını da ilk uygulayan ülke oldu. Kim koronalı, nereye gitmiş, kimlerle temas kurmuş, acaba trafik var mı diye baktığımıza benzer bir uygulamadan görmek mümkün. Diğer ülkelerin virüsle mücadelesi, Çin’e göre çok daha yavaş ve sancılı oldu. Koronavirüs takip uygulamalarının dünya gündemine oturması da aylar aldı. Ancak bugün, Katar’ın uygulaması telefondaki fotoğraflara erişim istiyor, arama yapma izni almadan çalışmıyor. Hindistan’da, Delhi’nin bir bölgesinde uygulamayı kurmayanlara para ve hapis cezası uygulanıyor. Hindistan’ın yanı sıra, İngiltere, ABD’deki bazı eyaletler, Güney Kore ve Norveç’in uygulamaları, verileri merkezi bir yerde topluyor. Güney Kore’nin uygulaması ise kimin nereye gittiğini açıklayarak, özel hayatı afişe etmede çığır açıyor.

Digital Age / Seçilmiş İçerikler

EV
Haziran - Temmuz 2020

EV

İster beyaz yakalı, ister girişimci ya da öğrenci olalım, mevcut koşulları inkar etmeden Covid'in zo...


Digital Age Sayılar