75 YIL SONRA AUSCHWITZ

Atlas / Şubat 2020

Yahudi soykırımının sembolü olan toplama kampları, özellikle genç gezginlerin rağbet ettiği “kara turizm” durakları arasında. Bu kampların en büyüğü olan Auschwitz’i geçen yıl 2 milyondan fazla kişi ziyaret etti. 2020, bu kampların özgürleştirilmesinin 75’inci yılı.

YAZI: ÖZLEM NUMANOĞLU

“İşte böylece özgür kaldım, kendiliğinden, bir anda (…) Ama yine de bir mahkûm gibi düşünüyordum. Altı yıllık tutsaklıktan sonra, birdenbire serbest kaldığınızı kavramak imkânsız. Özgürlüğünüzle ne yapacağınızı bilemiyorsunuz.”

Soğuktan buz kesen bir şubat günü, Berlin yakınlarındaki eski toplama kampı Sachsenhausen’in girişinde, eski mahkûm Zwi Steinitz’in yukarıdaki sözlerini okuyorum. Nazi subayları, kampa her yeni gelene yaptıkları gibi ona da krematoryumun bacasını gösterip, “burada özgürlüğe çıkan tek yol, şu bacadan geçer” demiş olmalı. Sachsenhausen’in kapısından giren 100 bin kişi hiçbir zaman çıkamadı. Steinitz ise 1945 baharında Sovyetler’in Kızıl Ordusu’nun gelip özgürlüğüne kavuşturduğu “şanslı”lar arasındaydı.

Rüzgârın üzerinde sevimsizce dans ettiği uçsuz bucaksız arazileri, dikenli telleri, suratsız gri binaları, mahkûmların yaşadığı ahşap barakaları (tabii buna “yaşam” denirse), akıl almaz deneylerin yürütüldüğü laboratuvarları ve krematoryumu ile burası, görüp görebileceğiniz en karanlık yerlerden biri. Sachsenhausen, Nazilerin 20 ana toplama kampından biriydi. Bu kampların en büyüğü ise 1.1 milyon kadın, erkek ve çocuğa mezar olan

Auschwitz’di. Bugün Polonya sınırları içinde, Oświecim yakınlarında bulunan Auschwitz’i, 1940 yılında Almanlar yerel hapishaneler tutukluları almaya yetmeyince kurmuştu. Toplama, imha ve zorunlu çalışma bölümlerinden oluşan kamp, bugün soykırımın utanç verici hatıralarının görülebildiği bir anıtmüze. Bavullar, ayakkabılar, insan saçı, gözlük yığınlarıyla dolu bölümler ziyaretçiler için en sarsıcı bölümleri oluşturuyor. Auschwitz’te yaşamını yitirenlerin yüzde 90’ı Yahudi’ydi.

83 bin Polonyalı, 19 bin Roman da kamptan çıkamadı. Sovyet askerleri 1945’te Nazi kamplarını tahliyeye başladıklarında, Auschwitz’in 1 milyon tutsağı da özgürlüklerine kavuştu. Auschwitz için o gün, 27 Ocak 1945’ti. Üzerlerinde çizgili üniformaları, “özgürlükleriyle ne yapacaklarını bilemez halde”, o kapıdan çıktılar.

Auschwitz Müzesi: “Biraz saygı!”

Auschwitz Müzesi’nin Twitter hesabına konulan gönderide, asgari saygı kurallarını zorlayan ziyaretçilerin fotoğrafları şu notla paylaşıldı: “Auschwitz Müzesi’ne geldiğinizde, 1 milyondan fazla kişinin öldürüldüğü bir yerde bulunduğunuzu hatırlayın. Onların anısına saygı gösterin. Denge aletinde nasıl yürüneceğini öğrenmek için, yüzbinlerce insanın ölümlerine gönderilmesini simgeleyen bir yerden daha iyileri var.”


Atlas / Seçilmiş İçerikler


Atlas Sayılar